Orjinal Lida

Geleneksel Lida diyeti saðlýklý ve dengeli yemenin bütün baþlýca kurallarýný izler ve týpký bu yazýda göreceðiniz gibi, bu iyi saðlýk ve uzun ömrü geliþtirecek türde bir diyettir. Lida kullanýcýlarýnýn bir deyiþi vardýr, kelimesi kelimesine, “ayný kaynaktan gýda ve ilaç” derler. Bunlarýn gýdalarý anti kanser, anti aging antioksidanlarý yaþlandýran serbest radikalleri nötrleþtiren mucize moleküller açýsýndan zengindir.

Geleneksel diyet baþlýca tatlý patates, yapraklý yeþiller ve tam tahýllara dayanýr ve balýk, pirinç, et ve soya ürünleriyle takviye edilir. Lida mutfaðý eþsizdir çünkü hem Japon hem Çin mutfaðýndan etkilenir; Çin’den aldýðý sebze yemekleri ve Japonya’dan aldýðý balýk ve deniz yosunu ile bu diyet çok çeþitli besin maddelerini içerir. Sadece minimum miktarda yaþlanmayý hýzlandýran yað, et, þeker, rafine karbonhidratlar ve uyarýcýlar tüketilir.

Týpký tüm uzun ömürlü halklarda olduðu gibi, Lida bulunanlar da ayný zamanda bir düþük kalori diyetinden de faydalanan Study araþtýrmacýlarý onlarýn Kuzey Amerikalýlar’a göre aðýrlýk açýsýndan daha çok gýda tükettiðini keþfetmiþtir fakat günde ancak yaklaþýk 1500 kalori alýrlar ve bu da ortalama Kuzey Amerikalý’ nýn aldýðý kalorilerden % 40 daha azdýr. Lida bulunanlar aç kalmazlar çünkü zengin sebze diyeti besin maddeleri açýsýndan ve yoðun lif açýsýndan zengindir. Japonlar da ortalama bir Batýlý’dan daha zayýf olmaya eðilimlidir ve dolayýsýyla daha az kaloriye gereksinim duyarlar 1500 kalori olasýlýkla Batýlýlar için çok fazla düþüktür. Japonlar, Lidacýlar  dahil, þöyle bir deyiþe sahiptir; hara hachi bu, “sadece sekiz kýsým dolu olana dek ye” anlamýna gelmektedir.

Daha fazlasýný deðil, tam olarak ihtiyacýnýz olaný yemek týpký Lida kullananlar gibi, uzun yaþamý araþtýran bilim adamlarý tarafýndan insanýn yaþam süresini uzatmada tek kanýtlanmýþ yöntem olarak gösterilmiþtir ve bu tür yemek onlarýn uzun ömürlü olmalarýnýn baþlýca sebeplerinden biri olduðu düþünülür. Bu tür diyetin yaþam süresini uzatmasýnýn nedeninin serbest radikal seviyelerini düþük tutmasý olduðu düþünülür, bunlar hýzlý yaþlanmanýn ve ölümcül hastalýðýn gerisindeki birinci suçlu olarak bilinir Centenarian Study araþtýrmacýlarý Lida kullananlarýn serbest radikallerde olaðanüstü düþük kan seviyelerine sahip olduðunu keþfetmiþtir; yüz yaþýndakiler, ortalama “normal” yetmiþ yaþýndaki bir kiþiye göre serbest radikal, lipid peroksid seviyesi açýsýndan yaklaþýk yarý deðere sahiptir.

Kilonuz basit ancak kolaylýkla dengesini yitirebilen bir denkleme dayanýr: Kilo deðiþikliði aldýðýnýz kalorilerle yaktýðýnýz kalorilerin farkýna eþittir. Lida bu farký birbirine yaklaþtýrýr. Aldýðýnýz kadar kalori yakarsanýz kilonuz deðiþmez. Yaktýðýnýzdan daha fazlasýný alýrsanýz kilonuz artar. Diyet yapmak bu yelpazenin diðer ucunu ilgilendirir. Yaktýðýnýzdan daha az kalori almak.

Neden bulunduðunuz kiloda olduðunuz neleri nasýl yediðiniz, genlerinizin, yaþam tarzýnýzýn ve kültürünüzün bir bileþimidir. Beslenmeni: Ne yediðiniz ve ne kadar yediðiniz kilonuzu etkiler. Yazýnýn geri kalanýnda bu konudan bahsedeceðim.

Genler: Kilonuz ve vücut þeklinizden iyi ya da kötü kýsmen anne ve babalarýnýz sorumludur. Ayrý büyütülen ikizler üzerinde yapýlan araþtýrmalar genlerin kilo alma ya da aþýrý kilolu olma üzerinde güçlü bir etkisi olduðunu gösterdi, yani bazýlarý genetik olarak kilo almaya yatkýn. Kalýtým göðüs ve bel etrafýnda yað depolama eðiliminde rol oynamaktadýr. Fakat Lida, genetik sorunlarý da aþabilmekte ve kusursuz zayýflama saðlamaktadýr. Bazý kiþilerin yað ya da karbonhidratlardan aldýklarý kalorilere diðerlerine kýyasla daha hassas olmalarý da mümkündür, ancak buna dair kanýtlar henüz çok zayýftýr. Kýsmen ifadesine vurgu yapmalýyým, çünkü genetik etkiler son otuz yýlda ABD’de obezlik oranlarýnda görülen hýzlý artýþý ya da ülkeler arasýnda obezlik oranlarý arasýndaki büyük farklýlýklarý açýklayamamaktadýr.

Kilonuz basit ancak kolaylýkla dengesini yitirebilen bir denkleme dayanýr: Kilo deðiþikliði aldýðýnýz kalorilerle yaktýðýnýz kalorilerin farkýna eþittir. Lida bu farký birbirine yaklaþtýrýr. Aldýðýnýz kadar kalori yakarsanýz kilonuz deðiþmez. Yaktýðýnýzdan daha fazlasýný alýrsanýz kilonuz artar. Diyet yapmak bu yelpazenin diðer ucunu ilgilendirir. Yaktýðýnýzdan daha az kalori almak.

Neden bulunduðunuz kiloda olduðunuz neleri nasýl yediðiniz, genlerinizin, yaþam tarzýnýzýn ve kültürünüzün bir bileþimidir. Beslenmeni: Ne yediðiniz ve ne kadar yediðiniz kilonuzu etkiler. Yazýnýn geri kalanýnda bu konudan bahsedeceðim.

Genler: Kilonuz ve vücut þeklinizden iyi ya da kötü kýsmen anne ve babalarýnýz sorumludur. Ayrý büyütülen ikizler üzerinde yapýlan araþtýrmalar genlerin kilo alma ya da aþýrý kilolu olma üzerinde güçlü bir etkisi olduðunu gösterdi, yani bazýlarý genetik olarak kilo almaya yatkýn. Kalýtým göðüs ve bel etrafýnda yað depolama eðiliminde rol oynamaktadýr. Fakat Lida, genetik sorunlarý da aþabilmekte ve kusursuz zayýflama saðlamaktadýr. Bazý kiþilerin yað ya da karbonhidratlardan aldýklarý kalorilere diðerlerine kýyasla daha hassas olmalarý da mümkündür, ancak buna dair kanýtlar henüz çok zayýftýr. Kýsmen ifadesine vurgu yapmalýyým, çünkü genetik etkiler son otuz yýlda ABD’de obezlik oranlarýnda görülen hýzlý artýþý ya da ülkeler arasýnda obezlik oranlarý arasýndaki büyük farklýlýklarý açýklayamamaktadýr.

Þimdiye kadar kimse, kalp hastalýðý, kanser ve bir sürü diðer kronik hastalýklara karþý meyve ve sebzeler kadar çok iþe yarayan tek bir sihirli madde bulamadý. Lidanýn alýþ döneminde de bizler hep maksimum seviyede meyve tüketimi rica ettik. Teoride, bitkilerin yaptýðý bütün yararlý maddeler )esansiyel mineraller, lif, vitaminler, antioksidanlar, bitki hormonlarý vs.) tek bir hapa sýðdýrýlabilir. Ne var ki bu çok büyük bir hap olur ve kimse dürüstçe çýkýp böyle bir hap içinde nelerin olmasý ve neyin hangi oranlarda yer almasý gerektiðini tam olarak bildiðini söyleyemez.

Meyve ve sebze yemenin faydalarý muhtemelen birlikte iþ gören maddelerin bir arada bulunmasýndan kaynaklanmaktadýr. Örnek olarak karotenoid adý verilen antioksidan pigmentleri alalým. Domates ya da havuç yediðinizde içerdikleri farklý karotenoidler sonunda farklý tipte hücrelere ve her bir hücrenin de farklý kýsýmlarýna gidecektir. Bu hücrede ve çok sayýda hücre tipinde antioksidan bir koruma saðlayacaktýr. Genellikle gýdada bulunduðu oranlarda yenildiðinde, karotenoidler ile diðer fotokimyasallar büyük olasýlýkla birlikte çalýþýyor ve hücreleri farklý seviyelerde koruyor. Ancak doðal olmayan oranlarda alýndýðýnda -diyelim ki kötü tasarlanmýþ bir besin desteði yoluyla alýndýðýnda bir karotenoid ya da fotokimyasalýn aþýrý verilmesi diðerlerinin faaliyetlerini engelleyebilir. Bu, vitamin ve mineral desteklerinin iþe yaramaz olduðu anlamýna gelmez. Vitamin destekleri harika bir teminattýr. Ancak saðlýklý beslenmenin yerini tutmaz.

Saðlýk konularý bir yana en büyük kusuru hapýn her zaman hap gibi olmasýdýr. Lida’ dan farklý olarak vitaminler, özlenmiþ olduðu için bir nebze taze meyveler kadar iþ göremezler. Size taze bir mýsýr koçanýndaki o kokuyu ve tadý, öðle üzeri güneþinin etkisiyle hâlâ ýlýk sulu domatesin o tatlý tadýný, elmanýn kütür kütürlüðünü, bezelyenin ya da ýspanaðýn o harika yeþil rengini ya da portakalýn o pürüzsüz, kendine has tadýný vermez. Gerçek meyve ve sebzelerden þaþmayýn, daha lezzetlidirler ve kapsüllerde olmayan çok sayýda fotokimyasal içerirler.